Gönderen: meram | Nisan 20, 2011

Köyde olmak vardı, şimdi/İsmail Detseli

Geçtiğimiz günlerde hem ziyaret hem de köylülerimizle hasbihal etmek üzere bir düğün davetine icabet ederek köyümüze gittik.

Ne iyi etmişiz gitmekle hem şehrin stresinden hem boğucu sisli puslu havasından kurtulup dağların eteğinde bir bahar havası aldık hem de köyümüzün güzel insanları ile sohbet etme imkanı buluverdik.

Nelerle karşılaştık neler gördük… Bakın hani bir söz vardır Anadolu insanında, “Üzümcünün gözü omcada (bağ kütüğü) olur” diye… İşte benim gözüm de omcada oldu, eski yaşamlarımı bir kez daha görerek tazeledim.

Baharın gelişi ile köylerde işler çoğalır, köylü tabiri ile kuduz ayları başlar. Yani çok çalışmak vardır. Şöyle baktım kimileri düğün sahibin hatırı için düğün yerinde bulunuyor ama bir taraftan da işlerin yoğunluğu aklının bir köşesinde takılı duruyor. Ne yapsın her yerde böyledir “düğün bayram elinen, harman ise yel ilen” derler onun için o düğünde de bulunmak gerekir. Köylü olmak birlikte yaşamak, dertlere neşelere ortak olmak, imece yapmak mecburidir köylülerde.

Şimdi bahara kadar kardan kıştan yapılamayan işlerin her biri bir yandan baş gösterir. Bahara kadar ahırlarda, ağıllarda birikmiş organik gübreler çıkacak, sebze ekmek için hazırlanan tarlalara taşınacak, tarlanın her köşesine kadar serpilip dağıtılacak, sonra toprak tava gelince sürülüp gübre toprağın derinliklerine nüfuz edecek ve verime katkı yapacak.

Diğer taraftan artık bahara kadar ağıllarda, ahırlarda hapis kalan mallar baharın yağmurunu yeşilliğini ister dağdan otlatılacak sığır sürüleri ayrı davar sürüleri ayrı olarak dağdan rızıklanmak için gütmeye gidilecek. Şimdi onları dağlarda eğlemek çok zordur. Bahara kadar sıkıntıda kalmanın verdiği zorluktan sonra, baharın müjdesi ile büyük bir zindeliğe kavuşan mallar, koşmak, oynamak ister. Yavrulamış olan koyunlar, inekler, evdeki yavrularına o dağın muazzam şifalı otlarından yiyerek biriktirdiği sütünü emzirebilmek için yarış ederler adeta.

Bir tarafta ekinler yeşermiş, doğa daha soğuk olunca her yer karların ağısı (soğuk) ile duruyor, yağmurlar yağıp topraklar ısınmadan otlar büyüyüvermez bir taraftan. Onun için mallar, yeşil ekinlere hücum eder. Hülasa her sürünün başında en az iki tane çoban olmalı ki komşu malı ekinlere zarar vermeden bu işi savuştursunlar.

Daha neler vardı köylerde… O ulu dağların başları daha kar yığını… Halen köylülere ve mallarına hışımla bakarak “Sakın bana gelmeyin daha bende tehlike var karlı boranlı dumanlı kışlıyım” dercesine sislenir zirveleri.

kilistra, @Muammer Ulutürk

Ama ne var ki doğa artık kendini baharın güzelliklerine bırakmış dağ yamacının kuzeye bakan taraflarında en az 50 cm kar var iken güneye bakan kısımlarında ise sarıçiğdemler, mor menekşeler kendini göstermiş. Adeta kışa meydan okurcasına güzelliklerini ve kokularını dağlara saçıvermişler de insanların ve koyun keçilerin iştahını kabartıyorlar.

Tarlalarda taze gelincikler oluşmuş köylülerin bu gelincik otlarından salata yapıp içersine gök soğan doğrar üzerine taze yoğurt dökerek yemeleri ayrı bir zevk idi bize göre de. Çünkü bizlere de, bu güzel salatalar ve o organik yiyeceklerin bazlama ve şepit ekmekle iştah açıcı hazzı nasip oluyordu.

Şepit deyince açıklama hasıl oldu. Şepit köylerdeteknede ekmek bitince analarımızın hemen acele mayasız bir hamur yoğurup çabucak ateşte pişirdiği mayalı olmadığı için kabarmayan ekmeklere şepit denir.

Çiğdem dedim de eskiler çalışkan insanlar için söylerdi. Arı mermerden ne alır?  Arı mermerden bile bal alır. Çünkü o nasıl ve nerden bal alacağını bilir rabbimizin izni keremi ile.

Arı bin bir çiçekten alır şifa dolu balları

Derde deva için yerler onu hakkın kulları

İşte koyun keçi ve sığırlarda Allah’ın verdiği iç dürtüsü ile hangi otun hangi çiçeğin daha güzel yeneceğini hangi bitkiden vücuduna nasıl kuvvet alacağını bilircesine koşar adım o güzelim çiğdemlerin başlarını koparmak için yarışırlar…

Aklıma şu takıldı ve rabbimin yarattıklarına karşı hem doyurucu rızık vermiş olmasına hem de hangi bitkinin acı, hangi bitkinin zararlı olduğunu onlara bildirmesi insanlar için düşünmeye yeter de artardı bile.

Güz mevsiminde meşe ağaçlarında oluşan pelitleri koşar adım iştahla yiyen bu hayvanların durumlarını incelerdim gençliğimde, onlara çobanlık yaparken. O kocaman pelitleri bir anda ağzına atan keçi veya koyunlar ardı ardına devam ederlerdi pelit yemeye… “bunları çabucak nasıl eziyorlar” diye düşünürdüm. Bir gün babam rahmetliye bu durumu sordum, babam hafiften gülümsedi ve başladı anlatmaya:

“Yavrum onlar iştahla akşama kadar bu pelitleri midelerine gevmeden(çiğnemeden) indirirler sonra akşam eve gelişlerinde istirahata çekilince de Allahın lütfü keremi ile midesindeki malzemeyi geri ağzına getirip zaten yumuşamış olan pelitleri geviş getirip ezerler ve vücutlarına yarar hale gelmesi için sindirirler” dedi sonra bakıp dikkat ettim. Babamın dediği çok doğruydu. Bu malların gece hiç ağızları durmuyor geviş getiriyorlardı bu dili yok ağzı var malların da etlerinin yenmesine vesile idi bu geviş getirmeleri.

İşte böyle bir baharın gelişini eskileri hatırlayarak karşıladık köyümüzde. Konya’da bademler çiçeklerini savuşturup nerede ise çağlaya dönmeye başladığı halde köylerdeki meyve ağaçları da daha uyanış yoktu. Biraz güneşi görüp erken uyanmaya yönelmiş olarak gördüğüm bazı kayısı ağaçlarının çiçekleri ise gece soğuğuna dayanamamış köylü tabiri ile karanın kesiği(üşümüş)oluvermiş.

Bir hafta sonu köyümde olmak geçmişimi hatırlamak, ahbaplarımla sohbet etmek yaşamdan zevk almak çok güzeldi. Sizlerde imkân bulursanız böyle bir imkânı değerlendirin bakın neler neler göreceksiniz ne kadar haz alacaksınız görün. Köyde baharın gelişi bir başkadır vesselam…

memleket- 18 Nisan 2011

fotoğraf: Muammer ULUTÜRK

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Kategoriler

%d blogcu bunu beğendi: